Odysseia'da Yeraltı Dünyası'ndan ayrılan Odysseus, artık karşılaşacağı tehlikeleri biliyordu. Kahin Tiresias, ona hangi adalardan uzak durması gerektiğini ve hangi kararların felakete yol açacağını anlatmıştı. Ancak yolculuğun bundan sonraki bölümü, yalnızca cesaret değil, doğru karar verme becerisini de sınayacaktı.

Sirenler kimdir? Şarkıları neden ölümcül kabul edilir?

Mitolojinin en bilinen yaratıklarından biri olan Sirenler, denizcileri büyüleyici şarkılarıyla kendilerine çeken varlıklardır. Antik kaynaklarda bazen kuş gövdeli kadınlar, bazen de denizkızı benzeri yaratıklar olarak tasvir edilirler.

Sirenlerin yaşadığı adanın yakınından geçen gemiler, şarkılarının etkisiyle rotalarını değiştirir ve kayalıklara çarparak parçalanırdı. Bu nedenle Sirenler, doğrudan saldıran canavarlardan çok insanın zaaflarını kullanan bir tehlike olarak anlatılır.

Odysseus neden kendini direğe bağlattı?

Kirke, Sirenlerin bulunduğu bölgeden geçmeden önce Odysseus'u uyardı.

Gemideki bütün denizcilerin kulaklarına balmumu yerleştirilmesini istedi. Böylece hiçbiri Sirenlerin sesini duymayacaktı.

Odysseus ise farklı bir karar aldı.

Şarkıları duymak istiyordu ancak gemiyi de tehlikeye atmak istemiyordu.

Bu nedenle adamlarına şu emri verdi:

• Kendisini geminin ana direğine sıkıca bağlayacaklardı.
• Ne söylerse söylesin çözmeyeceklerdi.
• Bağırsa bile yolculuğa devam edeceklerdi.

Gemileri Siren Adası'nın yanından geçerken büyüleyici sesler yükseldi.

Sirenler, Odysseus'a geçmişi ve geleceği bildiklerini, bütün sırları anlatabileceklerini söylediler.

Odysseus iplerini çözmeleri için yalvardı.

Ancak tayfalar onu duymadı.

Böylece Sirenlerin şarkısından sağ kurtulan ilk insan oldu.

Sirenler neyi simgeliyor?

Mitoloji araştırmacıları Sirenleri yalnızca fantastik yaratıklar olarak değerlendirmez.

Sirenler;

• yasak bilgiye duyulan merakı,
• insanın kontrol edemediği arzularını,
• güç ve bilgi hırsını

temsil eden semboller olarak yorumlanır.

Odysseus'un kendisini bağlatması ise öz denetim kavramının ilk edebi örneklerinden biri olarak görülür.

Skylla ve Kharybdis: Kaçışı olmayan geçit

Sirenlerden kurtulan gemi bu kez mitolojinin en korkulan boğazına ulaştı.

Burada iki büyük tehlike vardı.

Bir tarafta Skylla, diğer tarafta ise Kharybdis.

Skylla kimdir?

Skylla, altı başlı dev bir deniz canavarıdır.

Her başında keskin dişler bulunur.

Kayalıkların içine gizlenerek geçen gemilerden denizcileri yakalar.

Antik metinlerde Skylla'nın üst kısmı kadın, alt kısmı ise köpek ve yılanlardan oluşan korkutucu bir yaratık olarak anlatılır.

Odysseus'un gemisi kayalıklara yaklaşınca Skylla saldırıya geçti.

Altı denizciyi bir anda yakalayıp yedi.

Odysseus onları kurtaramadı.

Destandaki en çaresiz sahnelerden biri olarak kabul edilen bu olayda kahraman, ilk kez hiçbir şey yapamayacağını kabul etmek zorunda kaldı.

Kharybdis nedir?

Boğazın diğer tarafında ise Kharybdis bulunuyordu.

Kharybdis devasa bir girdaptı.

Günde üç kez denizi içine çekiyor, ardından tekrar dışarı püskürtüyordu.

Yanına yaklaşan gemiler tamamen yok oluyordu.

Bu nedenle Odysseus iki seçenek arasında kaldı:

• Skylla'nın bulunduğu kayalıklara yaklaşarak birkaç adamını kaybetmek,
• ya da Kharybdis'e yakalanıp bütün gemiyi kaybetmek.

Odysseus ilk seçeneği tercih etti.

Bu karar, liderlik sorumluluğunun en ağır örneklerinden biri olarak değerlendirilir.

"Skylla ile Kharybdis arasında kalmak" sözü buradan geliyor

Bugün birçok dilde kullanılan "Skylla ile Kharybdis arasında kalmak" deyimi, iki kötü seçenekten daha az zarar vereni seçmek anlamında kullanılmaktadır.

Helios'un kutsal sığırları

Yolculuğun bir sonraki durağı Thrinakia Adası oldu.

Bu ada Güneş Tanrısı Helios'a aitti.

Burada yaşayan sığırlar kutsal kabul ediliyordu.

Tiresias'ın uyarısı açıktı:

"Bu hayvanlara dokunmayın."

Odysseus da aynı uyarıyı adamlarına defalarca tekrarladı.

Açlık bütün planları bozdu

Şiddetli fırtınalar nedeniyle gemiler haftalarca adadan ayrılamadı.

Yiyecekler tükendi.

Odysseus dua etmek için uzaklaştığında tayfalardan Eurylochos, diğerlerini ikna etti.

Helios'un sığırlarından bazılarını kestiler.

Etlerini pişirip yediler.

Mitolojide bu olay, tanrılara karşı işlenen en büyük saygısızlıklardan biri olarak kabul edilir.

Helios'un öfkesi

Helios, Zeus'a giderek cezalandırılmalarını istedi.

Gemiler yeniden denize açıldıktan kısa süre sonra Zeus büyük bir fırtına gönderdi.

Şimşek gemiye isabet etti.

Bütün tayfalar öldü.

Odysseus ise enkaz parçalarına tutunarak hayatta kalmayı başardı.

Bu andan itibaren yolculuğuna tek başına devam etti.

Tiresias'ın kehaneti gerçekleşmişti.

Kalypso'nun adası: Yedi yıl süren esaret

Fırtınanın ardından Odysseus, Ogygia Adası'na ulaştı.

Burada yaşayan su perisi Kalypso, onu kurtardı.

Ancak bu kurtuluş yeni bir tutsaklığın başlangıcıydı.

Kalypso neden Odysseus'u bırakmadı?

Mitolojiye göre Kalypso, Odysseus'a âşık oldu.

Onun adadan ayrılmasını istemedi.

Bazı anlatımlarda Odysseus'a ölümsüzlük teklif ettiği de belirtilir.

Buna rağmen Odysseus'un tek isteği İthaka'ya dönebilmekti.

Her gün sahile giderek ufka baktığı anlatılır.

Bu sahneler, destanın en hüzünlü bölümleri arasında yer alır.

Tanrılar sonunda karar verdi

Odysseus tam yedi yıl boyunca Kalypso'nun adasında kaldı.

Sonunda Athena, Zeus'tan yardım istedi.

Zeus da haberci tanrı Hermes'i göndererek Kalypso'ya Odysseus'u serbest bırakmasını emretti.

Kalypso bu karara uyarak Odysseus'un bir sal yapmasına yardım etti.

Yiyecek ve su verdi.

Böylece kahraman yeniden denize açıldı.

Ancak yolculuğu henüz sona ermemişti.

Athena ile Poseidon'un mücadelesi sürüyor

Odysseia boyunca dikkat çeken en önemli unsurlardan biri de tanrıların insan yaşamına doğrudan müdahale etmesidir.

Athena, Odysseus'u koruyan tanrıça olarak öne çıkarken, Poseidon ise oğlunun intikamını almak için onun yolculuğunu sürekli zorlaştırır.

Bu mücadele, destanın ya