Kitâbiyat: Gümüşsuyu

Hazırlayan: Oğuz Çetinoğlu

Yaşadığı olaylar insanları olgunluğa, asâlete ve ‘iyi insan-güzel insan’ olmaya yönlendirir. Fakat herkes kendisini kemâle ulaştıracak olayları yaşamak imkânı bulamayabilir. O zaman yapılacak iş; asil, olgun, nezih ve saygın insanların hayatını-hâtıralarını okumaktır. Okurken yazarını anlamaya çalışmak, duygularını tahlil etmek ve empati yapmak; iyiye-güzele/doğruya ulaşmak isteyenlere kapılar açar.

Sanayi Eski Bakanlarımızdan mütefekkir yazar, seçkin siyâset ve devlet adamı Rahmetli Mehmet Turgut’un muhtereme eşleri Türkân Turgut Hanımefendi’nin ‘Gümüşsuya – Kaybolan Bir Dünyada Geçen Çocukluğumuz / Yaşananlar Rüya mıydı?’ isimli eseri hiç şüphe yok ki bu maksatla yazılmış ‘kişisel gelişim’, ‘nasihatnâme’ veya ‘didaktik’ bir kitap değil. Hiçbir öğüt vermiyor, Hiçbir yönlendirmede bulunmuyor. Görünürde, iddiasız, yalın bir hâtıra kitabı. Fakat okumasını bilenlere, gönül gözü açık olanlara, örnek şahsiyetleri ustalıkla anlatarak derin hikmetler sunuyor. 

Yazar; kitabın ilk sayfasından son sayfasına kadar duygularını anlatmıyor, âdetâ resmediyor. Sayfalardaki duyguların derinliğini, asâletini, samimiyetini ifâde etmeye kelimeler yetmez. Ebru sanatkârının ürünündeki renk cümbüşü, şekil zenginliği söz veya yazıyla nasıl anlatılamazsa ‘Gümüşsuyu’nda, kelimelerin oluşturduğu tablo da anlatılamaz. Görmek, okumak gerek. Okumak, gönülde hissetmek ve hâfızaya nakşetmek…

Koca Râgıb Paşa; ‘Eğer maksud eserse, mısra-ı berceste kâfidir.’ Demiş. 16,5 X 23,5 santim ölçülerinde, 189 sayfalık eserin, denilebilir ki her satırı mısra-ı berceste… Yalnızca annesi ile babasının evlenmesini anlattığı bölüm başlı-başına bir şâheser…  Okuyana; ‘Ya Rabbi, bizim ne güzel insanlarımız varmış…’ Dedirtiyor.

Kitapta tarih var, kültür var, sosyoloji, falsefe, pedgoji, insanlık, zezâket, nezâhet, incelik, zarâfet insana ve çevreye, Yaradan’dan ötüre yaratılan her şeye saygı, sevgi, fedâkarlık, ferâgat, hoş görü… insanı insan yapan ve yücelten her şey var. İslamî değerler, insanî değerler, millî değerler; metrelerce bal peteğinin kutucuklarına yerleştirilmiş gibi.

Kitapta anlatılan Gümüşsuyu, Taksim’deki Gümüşsuyu değildir. Eskiden bağlık-bahçelik bir yerleşim alanı olan Topkapı’daki Maltepe’nin bir bölümüdür. Şimdi oralarda demir talaşı ile karışık kömür kokuları, makine yağı dökülmüş sokak ve duvarları, kirli havası ile itici, soğuk ve sevimsiz küçük fabrikalar, irice atölyeler mahşeridir.

Okuyucunun gözleri bir satırdan bir satıra geçerken, muhayyilesi Eyüpsultan’da Eminönü’nde, Beyazıd’da, Laleli’de, Kapalıçarşı’da, Eski İstanbul’un o dönemdeki gözde semtlerinde dolaşıyor.

‘Geçmiş zaman olur ki hayâli cihan değer.’ O cihanı, anlatım gücü yüksek bir kalemin ürünü olarak ‘Gümüşsuyu’ isimli kitapta, İstanbul’un yok oluşunun hazin hikâyesi ile İstanbul sevgisinin doyumsuz hazzını bir arada yaşamak mümkün.

Eski İstanbul’u bilmeyenler için günümüz İstanbul’u, bütün bozulmalara rağmen hâlâ güzeldir. 40-50 sene sonra bugünkü güzellikleri görmek isteyenler, mutlaka Gümüşsuyu’nda 40-50 sene önceki İstanbul’un nasıl yok edildiğini okumalılar. Özellikle İstanbul’u yönetenler…

Türkân Turgut’u okurken, kaybolan değerimizin yalnızca İstanbul’dan ibâret olmadığını anlıyoruz. Aile yapımız, insan sevgimiz, beşerî ilişkilerimizdeki samimiyet, merhamet, hayırlı evlat yetiştirmekteki gayret ve hassasiyetimiz… eski İstanbul ile birlikte yok oldu. Hepsi bu kadar mı? Çalışkanlığımız, üretkenliğimiz, kanaatkârlığımız, ince zevklerimiz ve de yeni nesillerin ismini bile duymadıkları nice güzelliklerimiz… Filbahriler, ılgın ağaçları, kına çiçekleri, çarkıfelekler, kukumav kuşları, oğul otları ve daha niceleri… 

Sevgili İstanbul gençleri!

Siz hiç saksağan sesi duydunuz mu? Sabahları bülbül sesiyle uyandınız mı? Ağacından dut yediniz mi? Hayatınızda bir defa olsun imeceye katıldınız mı? Soğuk kış gecelerinde anneniz, ateşte ısıttığı tuğlayı, havlulara sararak yatağınızda, karnınıza çektiğiniz ayaklarınızın arasına koydu mu? Kuyuda soğutulmuş karpuz yediniz mi veya kuyudan su çekip içtiniz mi?

Türkân Turgut Hanımefendi, bütün bunların ve güzelim Gümüşsuyu’ndaki çiftlik evinde her gün bir yenisi ile karşılaşılan sürprizli olayların insan hayatını nasıl renklendirdiğini, zenginleştirdiğini, mutlu ve huzurlu kıldığını muhteşem bir üslupla anlatıyor. Sevgi ile yoğrularak sağlamlığı pekiştirilen aile bağlarının mutlu atmosferinde yetişen; gözlemci, duygulu ve hâfızası güçlü bir kalem erbabı olarak saadeti resmediyor.

Günümüzde insanları mutlu edecek milyonlarca imkândan hiçbiri kitapta anlatılan dönemde yoktu. Fakat o dönemdeki karşılıklı sevgi-saygı, küçük olaylardan mutluluklar üreten, paylaşıp çoğaltan beceri de günümüz insanının pek azında var. ‘Kanaatkârlık’ gibi, insanı yücelten haslete de hasretiz. 

Doyumsuz, görgüsüz acımasız, bulunduğu çevrenin yalnızca kendisine ait olduğunu zanneden megaloman, tatminsiz tiplerle dolu bir dünyada yaşıyoruz. Bu ortamdan bunalanlar için ‘Gümüşsuyu’ tam bir huzur sığınağı. Duygulu olanların o sığınakta yalnızca bir mendile ihtiyacı olacaktır.

Kasım 2013’te kültür hayatımıza kazandırılan ‘Gümüşsuyu’nu okuyunuz. Yazarı Türkân Turgut Hanımefendi’ye ve tavsiye eden fakir-i pür taksir kişiye teşekkür ve/veya dua edeceksiniz.  Okumakla yetinmeyiniz. Okutunuz. Yazarının mutluluklarını paylaşınız. Mutluluklar paylaşıldıkça çoğalır.

ÖTÜKEN NEŞRİYAT:                                                                                                                                         İstiklal Caddesi Ankara Han Nu: 65/3 Beyoğlu 34433 İstanbul. Telefon: 0.212-251 03 50  Belgegeçer: 0.212-251 00 12 www.otuken.com.tr  e-posta: [email protected] 

TÜRKÂN (YÖRÜKÂN) TURGUT:

 Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünden 1951-1952 döneminde mezun oldu. Bir müddet liselerde İngilizce öğretmenliği yaptıktı. Daha sonra yaygınlaşmaya başlayan sağ-sol kavgaları sebebiyle görevinden ayrıldı ve evinde özel dersler verdi. Zamanının büyük kısmını İngilizceden Türkçeye kitaplar çevirmekte kullandı.

Türkçeye çevirdiği kitaplar:

1- Krizantem ve Kılıç: (Ruth Benedict) (The Chrysanthemum and the Sword) Dördüncü baskısı 2011 yılında olmak üzere, bütün baskıları Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yapılmıştır.

2- Susam ve Zambaklar:(John Ruskin ) (Sesames and Lilies) İlk baskıları TC. Kültür Bakanlığı ve Tur Yayınları tarafından, dördüncü baskısı ise 2006 yılında Babil Yayınları tarafından yapılmıştır.

3- İyi ve Uzun Bir Hayata Doğru: (Morton Puner) (To the Long Life) İlk baskısı, 1988 yılında Ankara, Bilgi Yayınevi tarafından yapılmıştır.

4-Meçhul Asker ve Karısı:(Peter Ustinov) (The Unknown Soldier and His Wife). 1973 yılında Yeni Londra Tiyatrosu’nun açılışı şerefine sahnelenmiş olan bu oyun, Peter Ustunov’un kendisinin başrolünü oynadığı bir eseridir.

Ayrıca Prof. Dr. Yusuf Ziya Yörükân’ın; 4 Ciltlik İslam Dini Tarihi isimli eserinin birinci cildini notlarla yayına hazırlamış ve yayınlamıştır.

İstanbul ve Ankara üniversiteleri İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyelerinden, bir dönem de Diyanet İşleri Başkan Yardımcılığı görevinde bulunan Merhum Prof. Dr. Yusuf Ziya Yörükân’ın kızı, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sanat Tarihi Öğretim Üyelerinden Merhume Beyhan Karamağaralı’nın ve Sosyolog Dr. Turhan Yörükân’ın ablalarıdır.

KUŞBAKIŞI

MİLLÎ KÜLTÜRDEN MİLLÎ BİRLİĞE

Kültür öğelerinin en önemli unsuru olan dil, din ve tarihin önemini anlatan kitabın yazarı Kayseri Erciyes Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İslam Tarihi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyeliğinden emekli Yrd. Doç. Dr. Ahmet Vehbi Ecer’dir.  

Sayın Ecer eserinin bir makalesini; Türk asıllı olduğunu belirttiği Mehmet Maturidî’ye tahsis etmiş. Kitapta; Millî kültürden millî birliğe uzanan yolun âlimleri, kahramanları ve yazarları olarak Ahmed Yesevî, Yunus Emre, Ahi Evren, Saru Saltuk, Ahmet Kuddusî, Mehmet Âkif yer alıyor. Diğer konu başlıkları şöyle: İslâm tarihinde şiir ve musikî, Atatürk’te Peygamber Sevgisi, Anadolu Bektaşî Alevilerinde Tanrı ve Peygamber Sevgisi.

Ahmet Vehbi Ecer kitabında; İslâm dininin; ırk kavramının varlığına değil, ırkçılığa karşı olduğunu, milliyetçilik kavramına hoşgörü ile baktığını, laikliğe karşı olmadığını vurguluyor.

İlmî bir zihniyetle, dip notlu olarak hazırlanan eserde; küreselleşme olgusunun kültür hayatında oluşturacağı bozulmalarla sevgi ve hoşgörü kültürümüz konusunun işlendiği iki güncel makale ile sona eriyor.

Esere sunuş yazısı yazan Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ünver Günay’ın, ‘… Esasen çağdaş millet ve ona dayalı ulus-devlet olgusunda. ‘millî kültür ve gelenek birliği’ ve bunun dinamik bir yaklaşımla korunması ve sürdürülmesi hayatî bir önem arzediyor.’ Cümlesi ile Yrd. Doç. Dr. Ahmet Vehbi Ecer’in; “…Günümüzde, millet  olmayan toplumların dünyada, haysiyetli ve hür yaşamaya milletlerarasında söz sahibi olmaya hakkı yoktur.’ Cümlesi dikkat çekiyor.   

YESEVİ YAYINCILIK: Küçük Ayasofya Mahallesi, Küçük Ayasofya Caddesi, Hüseyin Ağa Medresesi Nu: 13. Sultanahmet, Fatih, İstanbul. Telefon: 0.212-638 50 12, Belgegeçer: 0.212-638 35 47 e-posta:[email protected]

1915 ÖNCESİNDE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NDA ERMENİLER:

Son yıllarda özellikle Amerika`da soykırım üzerine çok sayıda kitap yayınlandı. Ancak bu yayınlardaki en büyük eksiklik, kanlı olaylar başlamadan önceki yıllarda yaşananların son derece üstünkörü geçiştirilmiş olmasıdır. Tehcir öncesi Ermeni nüfusunun ciddî bir bilançosunu çıkaran bir çalışma bulunmadığı gibi 1878`de başlayan Ermeni ayaklanmalarına karşı 1915`le sonuçlanan yıkıcı işleyişin tahlilini yapan yayın da mevcut değildir. ‘1915 Öncesinde Osmanlı Devleti’nde Ermeniler’ isimli kitap bu boşluğu doldurmak maksadıyla hazırlanmıştır. 

Kitbın ilk bölümlerindei1908 Anayasası`nın kazanımıyla kurulan Ermeni Meclisi`nin sosyal reform talepleri ve olaylar karşısında güttüğü siyaset analiz ediliyor. Bu sırada yaşanmakta olan yağma, sürgün ve şiddet yüzünden azalan nüfusun dağılımı Patrikhane arşivinden belgelerle ortaya konuluyor. Sonraki sayfalarda bu belgeler ışığında 1915 öncesi vilayet, sancak, kaza ve köylerdeki bütün hanelerin dökümünü görmek, yine o dönemde faaliyette olan kilise, okul ve manastırların sayısını öğrenmek mümkün. Kitap, taşradaki piskoposluklar eliyle hazırlanmış bu istatistikleri ilk defa gün ışığına çıkarması açısından da önemli. Osmanlı Ermenilerine dair karanlıkta kalmış bir zaman dilimini keşfe çıkaran bu kitap aynı zamanda ezber bozuyor. 

2012 yılında basılan 606 sayfalık kitabı, R. H.Kevorkian ve Paul Paboudjian yazmışlar.

ARAS YAYINEVİ: İstiklal Caddesi Nu: 465 Hidivyal Palas Zemin Kat. Tünel Beyoğlu İstanbul. 

Telefon: 0.212-252 65 18 Belgegeçer: 0.212-252 65 19  e-posta: [email protected]  / www.arasyayincilik.com

SARAYIN İMGELERİ:  

Yapı Kredi Yayınları`nın ‘Tarih Dizisi’nden çıkan Sarayın İmgeleri / Osmanlı Sarayının Gözüyle Resimli Tarih kitabının yazarı Emine Fetvacı, bu çalışmasında 16. yüzyıl boyunca Osmanlı Sarayı`ndaki kimlik oluşumunda resimli tarih kitaplarının merkezi rolünü inceliyor.

Osmanlı sarayı 16. yüzyılın ikinci yarısında bu türden kitapların daha önce rastlanmamış bir şekilde üretimine şâhit olmuştu. Resimli tarih kitapları padişaha yönelik basmakalıp övgü yazmaları olmayıp, dönemin güncel olayları üzerinde yorumlarda bulunmalarının yanı sıra, Osmanlı sarayının mevcut ve müstakbel mevcutlarının perspektiflerini oluşturmada da etkin bir rol oynamıştı.

Osmanlılar bu resimli elyazmaları sâyesinde kendi kamuoyunda değil, ayrıca İslam dünyası ve Avrupa`da da daha geniş alanlarda yer aldıklarını ispatlamıştı. 

Emine Fetvacı, kitabında işte bu resimli tarih kitaplarının üretim süreçleri, kullanım alanları ve mesajlarını aydınlatmaya çalışıyor.

Sarayın İmgeleri, bu bağlamda, sarayın sosyal hiyerarşilerinin müzâkere edildiği görüntülü ve sözlü olarak hizmet veren resimli tarih kitaplarının sâdece gelişmekte olan Osmanlı`nın kendini tanıtımını somutlaştırmadığını, bunun yanı sıra kendi kimlik oluşumuna katkıda bulunduğu da gösteriyor.

Son derece zengin resimlerle süslü olan Sarayın İmgeleri isimli 383 sayfalık kitap, ele aldığı konu itibariyle dikkatleri üzerine çekiyor.

YAPI KREDİ KÜLTÜR SANAT YAYINCILIK:

İstiklal Caddesi Nu: 161-161/A Beyoğlu 34433 İstanbul. Telefon: 0.212-252 47 00 Belgegeçer: 0.212-293 07 23 www.ykykultur.com  e-posta: [email protected] 

KISA KISA / KISA KISA…

1- GENÇ PSİKOLOJİSİNDE SEVGİ VE EVLİLİK ÖNCESİ CİNSELLİK: Dr. Hamdi Kalyoncu.                        Boğaziçi Yayınları: Prof. Dr. Kâzım İsmail Gürkan Caddesi, Nu: 12 Ortaklar Han Kat: 1 Cağaloğlu, İstanbul Telefon: 0.212-520 70 76 Belgegeçer: 0.212-526 09 77 www.bogaziciyayinlari.com.tr  e-posta: [email protected] 

2- SON KUŞLAR: (Sait Faik Abasıyanık’ın bütün hikâyeleri) Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları:                                 İstiklal Caddesi Meşelik Sokağı Nu: 2 Kat:4 Beyoğlu, İstanbul (T. İş Bankası Parmakkapı Şubesi üzeri) Telefon: 0-212 252 39 91 Belgegeçer: 0.212-252 39 95 www.iskultur.com.tr  e-posta: [email protected] 

3- İKİNCİ ABDÜLHÂMİD’İN AKŞEMSEDDİN’İ: PİR MUHAMMED KÜFREVİ HAZRETLERİ:                                         Vahyeddin Küfrevi. Kaynak Yayınevi. Bulgurlu Mahallesi Bağcılar Caddesi Nu:1 Üsküdar, İstanbul                                              Telefon: 0.216 522 11 44 Belgegeçer: 0.216-650 94 42  e-posta: [email protected] www.kulturyayinlari.com    

4- TÜRK İSLAM ÜLKÜSÜ (3 Cilt): Seyit Ahmet Arvasi. Bilgeoğuz Yayınları. Alemdar Mahallesi Molla Fenarî Sokağı Nu: 35/B Cağaloğlu, İstanbul. Telefon: 0.212-527 33 65 Belgegeçer: 0.212-527 33 64  e-posta: [email protected]  www.bilgeoguz.com.tr 

5- HÂNEDAN HANIMLARININ GÖZÜNDEN SÜRGÜN VE VATAN SEVGİSİ / Hürrem Sultan’ın Torunları:                 İnci Döndaş – Ali Serim. Doğan Kitap. 19 Mayıs Caddesi, Golden Plaza Nu:1 Kat:10 Şişli 34360 İstanbul.                          Telefon: 0.212-373 77 00 Belgegeçer: 0.212-246 66 66  www.dogankitap.com.tr  e-posta: [email protected]