Türkiye Güzel Sanat Eseri Sahipleri Meslek Birliği (GESAM), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde düzenlenen “Büyük Buluşma İstanbul” zirvesinde sanat eserlerinin dijital ortamda korunmasına yönelik “Dijital Rozetleme” projesini kamuoyuna duyurdu. Blockchain tabanlı sistem, sanat eserlerinin telif takibini dijital altyapıya taşımayı hedefliyor.
Telif haklarında dijital dönüşüm vurgusu
MSGSÜ Fındıklı Yerleşkesi Sedad Hakkı Eldem Oditoryumu’nda gerçekleştirilen zirvede, telif haklarının dijital çağın gerekliliklerine göre yeniden ele alınması gerektiği vurgulandı. Program, 22 Haziran’da hayatını kaybeden heykeltıraş Burhan Alkar anısına yapılan açılışla başladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle düzenlenen etkinlikte, sanat üretiminin yanı sıra korunması ve izlenebilirliğinin de stratejik bir alan haline geldiği ifade edildi.
“Kayıt altına alınmayan eser korunamaz”
Zirvenin açılış konuşmasını yapan GESAM Başkanı Prof. Dr. İsa Eliri, dijitalleşme ve yapay zekâ ile birlikte telif sisteminin yeniden yapılandırılması gerektiğini belirterek şu ifadeyi kullandı:
“Kayıt altına alınmayan eser korunamaz.”
Eliri, blockchain tabanlı Dijital Rozetleme sistemiyle sanat eserlerinin yaşam döngüsü boyunca izlenebilir olacağını, lisanslama ve yeniden satış gelirlerinin şeffaf bir şekilde takip edileceğini ifade etti.
Hukuk cephesinden telif değerlendirmesi
Etkinliğin ilk oturumunda konuşan Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Hâkimi Fatma Sonan Dolunay, telif ihlallerine ilişkin değerlendirmesinde korsan üretimi hırsızlıkla eşdeğer gördüğünü belirtti.
Dolunay, dijital bandrol ve toplu hak yönetimi sistemlerinin yargı süreçlerinde kolaylık sağlayabileceğini ifade etti.
Sanatçılar ve hak tartışması
MSGSÜ’den Prof. Dr. Aydın Ayan, sanat eserlerinin korunmasında fiziksel ve hukuki zafiyetlere dikkat çekerken, UPSD Başkanı Denizhan Özer sanatçıların hak takibinde daha aktif rol alması gerektiğini vurguladı.
Özer, sanat piyasasında intihal ve hak ihlallerine karşı daha güçlü bir bilinç oluşması gerektiğini belirtti.
Sektörel değerlendirmeler: “Güç dengesi sorunu”
Zirvede konuşan Telif Hakları Derneği Başkanı Cafer Vayni ve diğer katılımcılar, telif sorunlarının yalnızca mevzuat değil aynı zamanda ekonomik güç dengesiyle de ilişkili olduğunu ifade etti.
Savcı Asım Ekren, korsan tüketiminin temelinde kullanıcı davranışlarının bulunduğunu belirtti. Sanatçı ve galerici Doğan Paksoy ise yeniden satıştan pay alma hakkının Türkiye’de yeterince uygulanmadığını hatırlattı.
Zirve kapanışı
Etkinlik, soru-cevap oturumu ve katılım belgelerinin takdimiyle sona erdi. Program sonunda katılımcılar toplu fotoğraf çektirirken, sanat ve akademi dünyasından birçok ismin zirvede bir araya gelmesi dikkat çekti.
Etkinlikte müzikolog Dr. Alp Özeren, ressam Gülsün Erbil ve ressam Kadir Uz da yer aldı.
