Belirsizlikler içinde geçen son ana kadar devam eden 25. EXIT Festivali, planlandığı gibi gerçekleşerek bugüne kadarki en güçlü ve duygusal buluşmasını gerçekleştirdi. Sırbistan’daki siyasi baskılar ve huzursuzluklara rağmen cesaretin ön plana çıktığı etkinlikte, Petrovaradin Kalesi’ni dünya genelinden 200 binden fazla ziyaretçi doldurdu. Programın büyük çoğunluğu eksiksiz tamamlandı ve sanatçılar, izleyiciler ile organizatörler arasında sarsılmaz bir dayanışma oluştu. Ortak mesaj netti: Özgürlük asla ödün verilemez.
2000 yılında Slobodan Milošević rejimine karşı bir öğrenci hareketi olarak başlayan EXIT Festivali, 25 yılda Balkanlar ve Sırbistan’ın en önemli kültürel etkinliklerinden biri haline geldi. Festival, yerel ekonomiye 300 milyon eurodan fazla turizm geliri sağladı ve uluslararası alanda önemli bir tanıtım aracı olarak kabul gördü. Ancak 2025 yılına gelindiğinde, Sırbistan hükümetinden festivalin sosyal sesini susturmaya yönelik daha önce görülmemiş siyasi baskılar yaşandı.
Bu baskıların nedeni, Novi Sad Tren Garı’nda yeni yapılan bir tente çatısının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybettiği trajedi sonrası ülkeyi sarsan öğrenci protestolarına EXIT’in açık desteği oldu. Olaydan sonra yüz binlerce vatandaş yolsuzluğu protesto etmek için sokaklara çıktı. Festival organizatörleri, 25 yıl sonra ilk kez bu etkinliğin Sırbistan’daki son edisyonu olabileceğini açıkça dile getirdi.
EXIT Festival Grubu kurucusu Dušan Kovačević, “Bu yıl sadece EXIT’in özgürlüğünü savunmadık, tüm küresel müzik ve kültür dünyasının özgürce konuşma hakkını savunduk. Petrovaradin Kalesi’nde geçen dört gün boyunca müziğin sosyal etkisini gösterdik. Hayranlarımız, öğrenciler ve yerel ile uluslararası sanatçılarla birlikte devlet baskısına karşı daha güçlü durduk. Dayanışmanın, sevginin korkunun önüne geçtiğini ve sanatın susturulamayacağını kanıtladık.” ifadelerini kullandı.
Açılış gecesinde 40 binden fazla kişi, Novi Sad’daki trajedide hayatını kaybeden 16 kişi için 16 dakika boyunca sessiz kalarak dünya festivalleri tarihinde unutulmaz bir an yaşattı. Bu sessizlik, tüm sahnelerde performansların durmasına neden oldu. Öğrenciler, ana sahnede “Özgürlüğümüzü alamazlar! Sevginizi, gerçeğinizi ve ışığınızı dünyaya taşıyın – çünkü dünya sizi duyacak!” mesajını paylaştı.
Aynı akşam, efsanevi müzisyen ve aktivist Bob Geldof, Live Aid’in 40. yıl dönümünü anmak için sahnedeydi. Festivalin ana sahnesinden yaptığı konuşmada “Gelecekle birlikte duruyoruz, Sırbistan’la birlikte duruyoruz!” dedi.
Öğrencilere ayrılan özel sahnede, gençler global izleyiciye “EXIT, bu bölgenin en ünlü müzik festivali ve bizim bu mücadelede megafonumuz” mesajını verdi. Öğrenci protestolarının sembolü haline gelen “Pumpaj! (Pompalayın!)” sloganı festival boyunca yankılandı.
Festivalin öne çıkan performansları arasında The Prodigy, Instagram’dan “EXIT Festival, Sırbistan – altıncı gelişimiz. Sizi sevdiğimiz için çalıyoruz. Siz her zaman gürültüsünüz!” paylaşımında bulundu. Aynı gün elektronik müzik yıldızı Eric Prydz Dance Arena’yı coşturdu, sabah ise Hot Since 82’nin enerjik setiyle festival renklenmeye devam etti.
Solomun, Diynamic Sahnesi’nde hayranlarının beklentilerini aşan performansıyla büyük ilgi çekti. Tiësto ise EXIT’te ilk kez sahne alarak “Nihayet buradayım. 25 yıl büyük bir başarı, tebrikler!” dedi. Nina Kraviz, Amelie Lens, Boris Brejcha gibi isimler de Dance Arena’da yer aldı. Festivalin kapanışını ise Indira Paganotto ve Sara Landry’nin beklenen b2b seti yaptı.
Rock’n’roll sahnesinde ise Frank Carter liderliğindeki Sex Pistols, ana sahnede tarihinin en büyük mosh pitlerinden birine imza attı.
EXIT Festivali, müziğin dünyayı değiştirebileceği şüphesini ortadan kaldırdı ve müzik festivallerinin hâlâ özgürlüğün kalesi ve toplumsal değişimin itici gücü olduğunu gösterdi.