Dijital çağda çocuk yetiştirmek, ebeveynlerin karşısına birçok yeni sorumluluk ve soru çıkarmaktadır. Özellikle okul öncesi dönemde çocukların ekranla ilişkisi, bu ilişkinin yaratıcılık üzerindeki etkileri gibi konular ebeveynlerin ve uzmanların gündeminde önemli bir yer tutmaktadır. Biz de bu kritik başlığı, İstanbul’da okul öncesi eğitim alanında görev yapan, aynı zamanda yazar kimliğine sahip ve halen eğitimine devam eden Ceyda Nur Sözer ile değerlendirdik.
Dijitalleşme ve Okul Öncesi Çocuklar: Bir Uzman Bakışı
Soru: Sayın Sözer, dijitalleşmenin bu kadar yoğun olduğu bir dönemde okul öncesi çocukların ekranlarla ilişkisi hakkında ne düşünüyorsunuz? Ekranlar gelişimlerini nasıl etkiliyor?
Ceyda Nur Sözer:
"Dijitalleşme hayatımızın vazgeçilmez bir parçası. Okul öncesi çocuklar da doğal olarak bu dünyayla erken yaşta tanışıyorlar. Önemli olan, ekran kullanımının bilinçli ve dengeli olması. Aşırıya kaçan veya pasif ekran maruziyeti, çocukların dil gelişimini, sosyal becerilerini ve yaratıcılıklarını olumsuz etkileyebilir. Unutmayalım ki çocuklar en iyi, gerçek dünyayla etkileşim kurarak, dokunarak, hissederek ve deneyimleyerek öğrenirler."
Ekran Süresi ve Yaratıcılık Dengesi Nasıl Kurulur?
Soru: Ebeveynler, çocuklarının ekran başında geçirdiği süreyi nasıl yönetmeli ve yaratıcılıklarını desteklemek için nelere dikkat etmeli?
Ceyda Nur Sözer:
"Burada anahtar kelime 'denge'. Amerikan Pediatri Akademisi, 18-24 aylık çocuklarda kaliteli eğitim içerikleri dışında ekran kullanımını önermiyor. 2-5 yaş arası çocuklar içinse günde bir saatten az, kaliteli ve ebeveyn eşliğinde ekran süresi öneriliyor. Bu süreyi verimli kullanmak önemli. Örneğin, interaktif uygulamalar veya eğitici çizgi filmler tercih edilebilir.
Yaratıcılığı desteklemek içinse, çocuklara bolca serbest oyun alanı sunmalıyız. Bloklarla oynamak, resim yapmak, hamur yoğurmak, doğada vakit geçirmek gibi etkinlikler, onların hayal güçlerini ve problem çözme becerilerini geliştirir. Ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte oyun oynaması, onlara hikaye anlatması da dijital dünyanın olumsuz etkilerini dengelemek için çok değerli."
Ebeveynlere Öneriler: Dijital Çağda Sağlıklı Çocuk Gelişimi
Soru: Son olarak, ebeveynlere dijital çağda çocuk büyütürken dikkat etmeleri gereken en önemli noktalar hakkında neler söylemek istersiniz?
Ceyda Nur Sözer:
"Öncelikle, rol model olmak çok önemli. Eğer ebeveynler sürekli ekran başındaysa, çocuklardan farklı bir davranış beklemek gerçekçi olmaz. İkincisi, ekran kullanımını bir ödül veya ceza aracı olarak kullanmaktan kaçının. Bu, ekranın değerini artırır ve bağımlılığa yol açabilir. Üçüncüsü, teknolojiyi bir araç olarak görün, amaç olarak değil. Dijital araçlar, doğru kullanıldığında öğrenmeye ve keşfetmeye yardımcı olabilir. Ancak hiçbir şey, bir çocuğun gerçek dünya deneyimlerinin ve ebeveynleriyle kurduğu sıcak etkileşimin yerini tutamaz."
