The Odyssey filminin Londra'daki tanıtım etkinliğinde Athena karakterini canlandıran Zendaya'nın kullandığı altın küpelerin, MÖ 700 yılına tarihlenen ve İran'ın kuzeybatısındaki Ziwiye Hazinesi'ne ait eserlerden üretildiği belirtildi.
Uzmanlar, kültürel ve tarihsel değeri bulunan antik eserlerin bir sinema tanıtımında moda aksesuarı olarak kullanılmasının etik açıdan tartışmalı olduğunu ifade etti.
Ziwiye Hazinesi'nin geçmişi yeniden gündemde
The Guardian'ın aktardığına göre küpeler, Londra'nın Mayfair bölgesinde faaliyet gösteren Barron London adlı sanat galerisi ve antika satıcısına ait. Galeri, eserlerin 2025 yılında kuyumcu Glenn Spiro'dan satın alındığını ve kökenlerinin Ziwiye Hazinesi'ne dayandığını açıkladı.
1947 yılında İran'ın kuzeybatısında keşfedilen Ziwiye Hazinesi'nin kısa süre içinde yağmalandığı, parçalarının ise farklı ülkelerdeki müzeler ve özel koleksiyonlara dağıldığı biliniyor. Akademik araştırmalar, hazinenin çok sayıda parçasının 1960'lı yıllarda uluslararası antika piyasasında el değiştirdiğini ortaya koyuyor.
Sanat tarihçilerinden etik eleştiriler
İran doğumlu sanat tarihçisi ve Courtauld Sanat Enstitüsü öğretim üyesi Sussan Babaie, antik eserlerin kırmızı halıda kullanılmasını eleştirerek, bu tür objelerin yalnızca estetik bir aksesuar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Babaie'ye göre söz konusu eserler, yalnızca sanatsal değil aynı zamanda tarihsel ve manevi anlamlar taşıyor. Bu nedenle insanlığın ortak kültürel mirasının bir parçası olarak değerlendirilmeleri gerektiği görüşü dile getiriliyor.
"Tartışmanın odağında Zendaya değil, eserlerin geçmişi var"
Arkeolog ve yapımcı Dr. Annelise Baer ise tartışmanın merkezinde oyuncunun değil, eserlerin kökeninin bulunduğunu belirtti.
Baer, etik açıdan temel meselenin yağmalanmış olduğu öne sürülen antik eserlerin dolaşımı olduğunu ifade ederken, küpelerin uluslararası bir film galasında kullanılmış olmasının konuyu daha görünür hâle getirdiğini değerlendirdi.
Barron London eleştirilere yanıt verdi
Küpeleri etkinlik için sağlayan Barron London, yazılı açıklamasında eserlerin belgelenmiş köken kayıtlarına sahip olduğunu ve yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun şekilde muhafaza edildiğini bildirdi.
Galeri, ödünç verme işleminin ticari amaç taşımadığını, hedeflerinin antik Pers kuyumculuğuna dikkat çekmek ve bu sanat geleneğine ilişkin farkındalık oluşturmak olduğunu açıkladı.
The Odyssey farklı tartışmalarla da gündemde
Antik küpelere yönelik eleştirilerin yanı sıra The Odyssey, çekim mekânlarından biri nedeniyle de gündeme geldi. Filmin bazı sahnelerinin Batı Sahra'daki Dakhla kentinde çekilmesi, bölgenin siyasi statüsüne ilişkin tartışmalar nedeniyle bazı Sahrawi sinemacıların boykot çağrısı yapmasına neden olmuştu.
Böylece Christopher Nolan'ın yeni filmi, vizyon öncesinde hem kültürel miras hem de çekim lokasyonları üzerinden uluslararası kamuoyunda tartışılan yapımlar arasına girdi.
