Nermin Ülker’in son dönem üretimlerinden oluşan “Gözün Kayıp Oyuğu”, ev kavramının tarihsel ve kültürel dönüşümünü merkezine alıyor. Antropolojik bağlamda kadim toplumlarda evin kalbi olarak görülen ocak; topluluğun bir araya geldiği, anlatıların aktarıldığı ve sürekliliğin kurulduğu bir merkez işlevi görüyordu.
Modernleşmeyle birlikte bu merkez görünmezleşirken, ev kozmik bütünlüğünü yitirerek işlevsel bir konut birimine dönüştü. Sergi, tam da bu kırılma noktasından hareketle, evin barınak olmaktan çıkıp erişilemeyen bir arzu nesnesine dönüşmesini mekânsal bir düzlemde ele alıyor.
Bu dönüşüm yalnızca mimari değil; aynı zamanda varoluşsal. Modern özne için yuvasızlık, fiziksel bir mekân eksikliğinin ötesinde, ontolojik bir boşluğa işaret ediyor.
Boşlukla Tanımlanan Heykeller
Sergide yer alan içi boş, şeffaf ve katlanmış çelik konstrüksiyonlar; tanıdık mimari formları çağrıştırırken, onların koruyucu ve kapatıcı özelliklerini askıya alıyor.
Ülker’in heykelleri kütleyle değil, boşlukla var oluyor. Malzeme geri çekiliyor, yapı hafifliyor ve geçirgenleşiyor. Ortaya çıkan formlar, terk edilmiş hacimleri andırıyor. İzleyici, bu yapılarla karşılaştığında onları yalnızca birer nesne olarak değil; bedensel olarak deneyimlenen bir alan olarak algılıyor.
Sanatçının yaklaşımı, geleneksel heykel anlayışının doluluk merkezli form kurma pratiğine karşı, yokluk ve potansiyel üzerinden bir araştırma sunuyor. Yapılar tamamlanmaya direniyor; sınırlar çiziliyor ancak kapanmıyor. Böylece algının eksik formları tamamlama eğilimini tanımlayan Gestalt yaklaşımı bilinçli biçimde askıya alınıyor.
“Gözün kayıp oyuğu” kavramı da tam olarak bu askıda kalma hâlini işaret ediyor.
Sema Kaygusuz’dan İlham
Sergi, adını Sema Kaygusuz’un Aramızdaki Ağaç adlı kitabında yer alan “Gözün Kayıp Oyuğu” başlıklı metinden alıyor. Kaygusuz, söz konusu yazısında görme eylemini yalnızca fizyolojik bir süreç olarak değil, zihnin dünyayı kurma biçimiyle ilişkili etik bir tercih olarak ele alıyor.
Ülker’in boşluk merkezli heykelleri de bu düşünsel çerçeveyle diyalog kuruyor. Bakışın yerleşemediği, zihnin tamamlamakta zorlandığı formlar aracılığıyla izleyiciyi kendi görme biçimiyle yüzleşmeye davet ediyor.
Ziyaret Bilgisi
“Gözün Kayıp Oyuğu”, 21 Şubat – 28 Mart 2026 tarihleri arasında Labirent Sanat’ta ziyaret edilebilecek. Sergi, modern dünyada ev kavramının dönüşümü, mekânsal boşluk ve ontolojik yuvasızlık üzerine düşünmek isteyen izleyiciler için kapsamlı bir deneyim alanı sunuyor.
