Kitâbiyat: Hadis Günlüğü

Oğuz Çetinoğlu yazdı

Prof. Dr. Zekeriya Güler eserinde, konu başlığı olarak seçtiği 70 adet hadisi; 100 adet âyet ve 150 adet hadisle açıklıyor. Bu 150 hadisten 35’i mevkuf ⁽¹⁾ ve maktû ⁽²⁾ haber olarak sahâbe ⁽³⁾ ve tâbiîn ⁽⁴⁾ dönemine aittir.

Konu başlıklarından bâzıları şöyledir: *Hadis İlminin Önemi, *Hadis İlminin Gayesi, *Sünnetin Mâhiyeti, *Sünnete Duyulan İhtiyaç, *Kur’an-Sünnet Münâsebeti, *İman-Amel İlişkisi, *İnsanın Yaratılış Hikmeti ve Kader, *Kargaşa Dönemlerinde Sâlih Amelin Değeri, *İlim Her Müslüman’a Farzdır. *’Kur’an’a Abdestli Olarak Dokunmak, *Geçmişlerin Ardından Kur’an Okumak, *Helal-Haram Hududu, *Namaz, *Oruç, *Zekât, *Cuma Namazı, *Az da Olsa Devamlı Olan Makbul, *İyi Ahlak, *Çocuk ve Aile Terbiyesi, *İş Hayatında Dürüstlük, *Zenginlik, *Cimrilik, *Şakalaşma, *Tevazu, *İffet, *Sorumluluk Şuuru, *Müslüman Kimliği, *Beş Fırsat, *Kıyâmet Günü Sorulacak Şeyler, *Namazdan Sonra Duâ, *Yemek Duâsı, *Evden Çıkarken Yapılacak Duâ.

Görüldüğü gibi, hadisler belirlenirken, İslam’ın temelini teşkil eden ibâdetler ile merak edilen ve sıkça sorulan konular göz önünde bulundurulmuş. Okuyanlar, öğrendiklerini uygulayabildikleri takdirde kâmil bir Müslüman olacakları gibi, çevrelerindekilerin de yanlışlarını, eksikliklerini ve meraklarını giderecek bilgilere sâhip olacaklardır. Bu özellikleriyle ‘Hadis Günlüğü’ Her Müslüman’ın ‘başucu kitabı’ vasfına sâhiptir.

Bilindiği gibi din olgusu, ilk insandan beri var olagelmiştir. Bu olgu; ‘Allah (cc) tarafından belirlenmiş, vahiy ⁽⁵⁾ yoluyla ve Peygamberler aracılığıyla akıl sâhibi insanlara teklif edilen, ilahî bir nizamdır.’ Şeklinde târif edilebilir. Dinin gayesi; insanları ahlaken olgunlaştırarak dünyada huzur ve mutluluğa, ölümden sonra devam edecek olan âhirette ebedî saadete kavuşturmaktır. İslamiyet, en son ve en mütekâmil dindir. İslamiyet’le ilgili nizam hükümlerinin toplandığı kitap, Kur’an-ı Kerim’dir. Kur’an-ı Kerim, İslamî hükümlerin anayasasıdır. Kur’an’ın ihtiva ettiği hükümler, Hz. Muhammed tarafından açıklanarak ve uygulamaları gösterilerek insanlığa öğretilir. Bu işleme ‘tebliğ’ denilmektedir. Peygamberimizin tebliğ sırasındaki söz, fiil, iş ve halleri ise ‘hadis’ olarak anılır. Hadis, ‘sünnet’ kelimesi yerine de kullanılır.  

Bütün Hadis-i Şerifler insanlara; Cenab-ı Allah’ın kitabı olan Kur’an-ı Kerim’e ve Peygambere bağlı olmayı, İslam’ın 5 şartını yerine getirmeyi, ahlaklı olmayı, yardımlaşmayı öğütler. Faziletli amelleri tavsiye eder. Cennet ve cehennem hakkında bilgiler verir, beşerî ilişkileri tanzim eder.

Hadisler, delil değeri açısından; sahih-güvenilir, hasen-güvenilirliği tam olmayan ve zayıf hadisler olarak gruplandırılır. Bir başka gruplandırma da hadisi nakledenlerin kimliklerine göre yapılmaktadır. İslam âlimleri tarafından doğru veya doğruya çok yakın hadislerin toplandığı kitapların sayısı 6 olarak belirlenmiştir. Bu 6 kitaba ‘Kütüb-i Sitte’ denir. Bunlar; Buharî,Tirmizî, Sicistanî, Müslim, Mâlik bin Enes ve Nesâî tarafından hazırlanmıştır. Bu kitaplarda ‘zayıf’ olarak görülen hadisler de bulunmaktadır.

Zekeriya Güler Hoca’nın hazırladığı Hadis Günlüğü isimli eserin arka kapak yazısında, şu bilgiler verilmektedir: ‘Kur’an ile birlikte hadis ve sünnet şuurunun, kültür ve eğitiminin yaygınlık kazanmasıyla, bâtıl ⁽⁶⁾ inançların ve bid’at ⁽⁷⁾ uygulamaların kademeli olarak ortadan kalktığı tecrübe ile sâbittir. Şüphesiz kazanılan bu şuur, kültür ve eğitim sâyesinde, Rasûl-i Ekrem’in rehber irâdesine teslim olmanın semeresi gereği, dünyada mutlu bir hayat sürülmüş ve ahret için ciddî bir yatırım yapılmış olacaktır.’

Eser; temiz Türkçesi, kolay anlaşılır ifâde tarzı ile de dikkat çekicidir. Eserin bu özelliğini her sayfada görmek mümkündür. Buharî, Ebû Dâvud ve Ahmet b. Hanbel’in hadis kitaplarında yer alan; ‘Dünyaya gelen her çocuk fıtrat üzere doğar. Onu anası babası Yahudi, Hıristiyan veya mecûsî yapar. Nitekim hayvan yavrusu da organları tam olarak doğar. Hiç o yavrunun burnunda, kulağında eksik-kesik bir yer görür müsünüz?’şeklindeki hadisin açıklamasını, tadımlık bir bölüm olarak verelim:

‘Fıtrat hadisi diye şöhret bulan bu hadis, ana babanın ve çevre şartlarının çocuk terbiyesinde hayli etkili bir faktör olduğunu ifade eder. İlk mektep demek olan aile yuvasında çocuk, ana babasının dinî inanç ve gündelik hayat tarzını yakından gözlemleme imkânını bulur. Böylelikle çocuğun berrak zihin dünyası ona göre şekillenir.

Fıtrat, insanın doğuştan gelen temiz tabiatı, bozulmamış ve değişmemiş ilk hâli, onun içindeki nizam, bizâtihi kendisi veya kendine has yaratılışı demektir.’

…………….

Yüce Allah, ana babaya çocuklarının eğitimini emretmiş ve bunu onlara büyük bir sorumluluk olarak yüklemiştir.’

2012 yılında 13,5 X 21,5 santim ölçülerinde 254 sayfalık hacimle 5. Baskısı yapılan kitap,  meşhur hadis âlimi Ebu’l-Ferec Abdurrahman ibnü’l-Cevzî’nin (vefatı: 597/1200) duası ile sona eriyor.

‘Allahım, Senden haber veren dile, seni gösteren ilimlere nazar eden göze, sana hizmet yolunda yürüyen ayağa ve Rasûlünün hadisini yazan ele acı çektirme (azap etme)! İzzetin hürmetine lütfunla beni cehennem ateşine koyma! Erbabı bilmektedir ki, ben senin dinini hep müdafaa gayretinde oldum.’

Ve bu eseri için yazarın son sözleri:

‘Gayet samimi duygu ve düşüncelerle dile getirilen bu niyazın Allah Teâlâ tarafından kabul buyurulması, okunan hadisleri hayata geçirmek suretiyle O’nun rızâsının kazanılarak iki cihan saâdetinin elde edilmesi ve Rasûl-i Ekrem’in ahret hayatında yakın ilgisine mazhar olunması, yazar veya okuyucu sıfatıyla hadis ilmine hizmet gayretinde olan her Müslüman için nihâî hedef olmalıdır.’

⁽¹⁾mevkuf: Peygamber (sav) Efendimiz’e ait olur da Sahâbeler tarafından nakledilen söz ve fiiller. 

⁽²⁾maktû: Tâbiun ve etbâu’t-tâbiîn tarafından nakledilen Peygamberimize ait söz ve fiiller. 

³⁾sahâbe: Hz. Peygamber devrine yetişmiş, Müslüman olarak O’nu görmüş ve sohbetinde bulunmuş ve Müslüman olarak ölmüş kimse.

⁽⁴⁾tâbiîn: Sahâbeden herhangi birisiyle karşılaşıp Müslüman olarak vefat eden kimse.

⁽⁶⁾bâtıl: İlahî vahye dayanmayan, insanların ihdas ettiği; Mecusîlik, Budizm, Şamanizm gibi inanç sistemleri.

 ⁽⁷⁾bid’at: Dinin aslında olmayan ve şer’î delillere istinad etmeden sünnete aykırı olarak dinî hükümler arasında sayılan hüküm ve işler.  

HAT YAYINEVİ:                                                                                                                                             Selamiali Efendi Caddesi, Huzur Çarşısı Nu: 3/15 Üsküdar, İstanbul. Telefon: 0.216-334 48 30 e-posta: [email protected]  www.hatyayinevi.com  

Prof. Dr. ZEKERİYA GÜLER:

1959'da Adana'da doğdu. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun olan yazar 1993'de Doktor, 1997'de Doçent, 2003'de Profesör oldu. 01.02.2011 tarihinde Selçuk Üniversitesi'nden İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Hadis Anabilim Dalına naklen Profesör olarak atandı.

Yayınlanmış eserleri arasında Zâhirî Muhaddislerle Hanefî Fakihleri Arasındaki Münakaşalar ve İhtilaf Sebepleri (Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1997), 40 Hadiste İş ve Ticaret Ahlâkı (İGİAD, İstanbul 2010), Hz. Peygamber Toplum ve Aile (Ensar Neşriyat, İstanbul 2007), Peygamberimizin Sünnetinde Çocuk Eğitimi (Çeviri, Uysal Yayınevi, İstanbul 2012) gibi kitap çalışmaları yer almaktadır.