Fıstığın Çeşitleri
Kuruyemiş olarak kabul edilen fıstığı tek bir tür olarak düşünmemek gerekiyor. Çünkü bu yemiş şekil, yetiştiği ağaç, kullanım alanı, yetiştiği yer ve özellikleri ile çeşitlere ayrılıyor. Fıstığın bilinen çeşitlerini yer fıstığı, Hint fıstığı, Antep fıstığı, çam fıstığı ve Siirt fıstığı oluşturuyor. Bunların yanı sıra tuzlu, soslu, ballı, tuzsuz, kabuklu, kavrulmuş veya kabuksuz fıstık çeşitlerini de görmek mümkün oluyor.
Fıstığın Besin Değerleri
Fıstıklar besin değeri yönünden zengin kuruyemişler olarak biliniyor. Sahip olduğu değerler nedeniyle hemen her birey tarafından tüketiliyor. Fıstığın içinde bulunan besin değerlerini ise karbonhidrat, protein, sağlıklı yağ, magnezyum, bakır, folat, arjinin, lif, şeker ve E vitamini oluşturuyor.
Fıstığın içerisinde bulunan protein oranı 21-25 gr arasında değişiyor. Fıstığın karbonhidrat değeri 16-33 gr olarak görülüyor. Sağlıklı yağ değeri 44-46 gr oranında görülüyor. Bunların dışında fıstığın içerdiği kalori miktarı ise 567-574 kcal olarak görülüyor. Bunun için fıstığın tüketiminde aşırıya kaçmamak gerekiyor.
Fıstığın Yetiştiği Yerler
Fıstığın çeşitlere sahip olması yetiştiği yerlerin oldukça fazla olmasına neden oluyor. Bunun için yetişme yerlerini çeşitlere göre incelemek gerekiyor.
Fıstıkların yetiştiği yerler arasında;
- Antep fıstıkları Şanlıurfa, Siirt, Gaziantep, Karaman, Diyarbakır ve Kahramanmaraş gibi şehirlerde yetişiyor.
- Yer fıstığı Osmaniye, Adana, Hatay, Antalya, Kahramanmaraş, Şırnak, Aydın ve Mersin illerinde yetişiyor.
- Kaju fıstığı Afrika, Hindistan ve Brezilya’da yetiştiriliyor. Türkiye’de yetişmemesi nedeniyle satış için genellikle bu ülkelerden ithal ediliyor.
- Siirt fıstığı ismini aldığı Siirt ilinde yetişiyor. Buradan Türkiye’nin farklı illerine satışı yapılıyor.
- Çam fıstığı Muğla, İzmir, Aydın, Kahramanmaraş ve Antalya illerinde yetiştiriliyor. Özellikle İzmir Bergama öne çıkıyor.
Fıstıkların yetiştiği yerler incelendiğinde Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin öne çıktığı görülüyor. Bunun yanı sıra Akdeniz, Ege ve Doğu Anadolu bölgelerinde de yetiştirildiği görülüyor. Sıcak iklimi sevmesi fıstığın yetişme yerlerini belirliyor.
Fıstığın Kullanım Alanları
Fıstığın 5 farklı çeşitte bulunması kullanım alanı yönünden zenginleşmesini sağlıyor. Kuruyemiş ve çerez ilk akla gelen ve öne çıkan kullanım alanı olarak görülüyor. Karışık veya sade olarak satışa sunularak kuruyemiş olarak tüketiliyor.
Fıstığın kullanıldığı alanlardan birisi pastacılık sektörü oluyor. Keklerde, pastalarda ve kurabiyelerde iç malzemesi olarak kullanılıyor. Ayrıca hazırlanan bu pastane ürünlerinin süslenmesinde de fıstıktan yararlanılıyor. Bunun dışında çikolata üretiminde de fıstıktan yararlanılıyor.
Yer fıstığının yağı çıkarılarak yemeklik yağ olarak kullanılması mümkün oluyor. Aynı şekilde yağı çıkarılan Antep fıstığı ilaç olarak kullanılıyor. Bunun yanı sıra ihracat, tarım ve turizm sektörlerinde de fıstığın kullanıldığı görülüyor.
Fıstığın Faydaları
Hint fıstığı haricinde üretimi Türkiye’de yapılan fıstığın insanlara sağladığı faydalar bulunuyor. Bunların en önemlisi damakları tatlandırması oluyor. Çerez veya abur cubur olarak tüketilerek keyif veriyor. Protein yönünden zengin olması sayesinde protein ihtiyacının karşılanmasını sağlıyor.
Kolajen içeriyor olması fıstığın kanser türlerine karşın koruma sağlamasına neden oluyor. Bunun yanı sıra kalp sağlığını koruyor. Pastalara, keklere ve çikolatalara tat vererek yeni tatların keşfedilmesini sağlıyor. Lif içermesi sayesinde sindirim sistemini rahatlatıcı etki gösteriyor.
Fıstığı Tüketirken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Zengin mineral, lif ve protein kaynağı olan fıstığın tüketirken dikkat edilmesi gerekir. Özellikle kalorisi fazla olduğu için kilo ve sağlık problemlerini yaşamamak için uygun miktarda tüketilmesi gerekiyor. Bunun dışında alerji riski oluşturuyor.
Fıstığa alerjisi olan kişilerin tüketmemesi veya doktor kontrolünde tüketmeleri gerekiyor. Tuzlu çeşitlerinin fazla tüketilmesi böbrek hastalıklarına neden olabiliyor. Bunun için tuzlu çeşitlerinin minimum miktarda tüketilmesi gerekiyor.
