Türkiye’de ulaşım, endüstri ve iletişim tarihine odaklanan Rahmi M. Koç Müzesi, koleksiyonuna Bartje adlı tarihi bir panayır orgunu dahil etti. Mekanik yapısıyla gerçek bir orkestranın çok sesli müziğini taklit eden org, müzeyi ziyaret edenlerin ilgisini çekerken ortaya renkli görüntüler çıkmasına neden oldu. Orgdan yükselen melodiler, özellikle çocuklar ve ailelerin bulunduğu saatlerde ziyaretçilerin hareketlenmesine yol açtı.
Koleksiyonunda 15 binden fazla obje bulunan müze, yeni eklenen Bartje ile hem Avrupa panayır geleneğine hem de gezici eğlence kültürüne dair önemli bir örneği sergilemeye başladı. Tarih boyunca panayırların toplumsal hafızadaki yerine işaret eden bu mekanik müzik aleti, eğlence anlayışının geçmişteki biçimlerini günümüze taşıyor.
Panayır Kültürünün Mekanik Tanığı
Hollanda merkezli NBC firması tarafından 2004 yılında üretilen Bartje, panayırlar, lunaparklar ve gezici eğlence alanlarında müzik yayını yapmak amacıyla tasarlandı. Güçlü sesi sayesinde kalabalık alanlarda dikkat çekmek, dans gösterilerine eşlik etmek ve etkinlik atmosferi oluşturmak için kullanılan org, dönemin eğlence anlayışını yansıtan örnekler arasında yer alıyor.
Yaklaşık 1 ton ağırlığındaki Bartje, Rahmi M. Koç Müzesi’nde mekanik sistemiyle çalışır halde sergileniyor. Avrupa panayır geleneğinde önemli bir yere sahip olan bu tür orglar, gerçek bir orkestranın müzikal yapısını taklit eden düzenekleriyle biliniyor. Bartje, yalnızca sesiyle değil, hareketli ve detaylı tasarımıyla da ziyaretçilerin dikkatini çekiyor.
Belirli Saatlerde Ziyaretçilerle Buluşuyor
Panayır orgu Bartje, müzede tatil günleri 12.00, 14.00 ve 16.00 saatlerinde çalıştırılıyor. Çalıştığı anlarda müze alanında kısa süreli bir hareketlilik oluşurken, her yaştan ziyaretçi mekanik müziğin ritmine eşlik ediyor. Bu anlar, panayır kültürünün eğlenceyle kurduğu ilişkinin günümüz izleyicisiyle yeniden buluşmasına imkân tanıyor.
